Bugünkü Aydın; kuzeyindeki Top Yatağı sırtında kurulan Tralles Kenti ile birlikte MÖ.2500 yılında Hititler zamanında gelişmiş, VII. yy.da Lydia zamanında da en parlak çağını yaşamıştır. Sırasıyla Neolitik, Kalkolotik, Tunç Çağları ile Frigya, Lidya, Pers, Roma ve Bizans çağlarını, 1171-1270 yılları arasında Selçuklular, 1270-1307 yılları arasında Menteşeoğulları, 1307-1390 yılları arasında Aysdınoğulları, 1390-1922 yılları arasında Osmanlı dönemini yaşamıştır. Selçuklularla birlikte Türk uygarlığının kültür varlığı ve eserleriyle donatılan Aydın, sosyal hizmetler, tarım ve mimaride uygar günlere şahit olmuştur.



Aydın'ın Türk egemenliğinde bir yönetim birimi statüsü kazanması 1390 yılında Yıldırım Beyazıt'ın şehzadesi Ertuğrul Bey'in Vali olarak Aydın'a atanmasıyla başlamıştır. Aydınoğulları zamanında şehrin adı Aydın Güzelhisarı olmuş, daha sonra Aydın adını almıştır. Şehir, XIV yy. da bugünkü yerine kurularak idari kademelendirme sırasıyla, 1390 yılında eyalet, 1426 yılında sancak, 1811 yılında eyalet, 1850 yılında İzmir'e bağlı sancak olmuştur.Aydın'ın 1919 yılına kadar sancak şeklinde devam eden bu yönetim şekli, 25 Mayıs 1919-7 Eylül 1922 yılları arasında 40 aya yakın süren işgalden sonra ve Kurtuluş Savaşının kazanılmasıyla birlikte 1923 yılında değişmiş, müstakil vilayet olmuştur.




Antik kentleriyle açık hava müzesi görünümünde olan Büyük Menderes Vadisi, tarihin bilinen devirlerinden beri çeşitli uygarlıklara merkez olmuş, bu kentlerde sayısız bilgin ve bilge kişiler yetişmiştir. Sırasıyla, Neolitik, Kalkolotik, Tunç Çağları ile Frigya, Lidya, Pers, Roma ve Bizans çağlarını yaşayan İl daha sonra Selçuklu ve Osmanlı egemenliğine girmiştir.




İlimizde 3 Müze Müdürlüğü (Aydın Müzesine bağlı Yörük Ali Efe Evi Müzesi ve 4 Müze) bu Müze Müdürlüklerin sorumluluğu altında 8’i (Afrodisias, Nysa, Alinda, Alabanda, Magnesia, Priene, Milet, Didim) ziyarete açık olmak üzere 21 önemli örenyeri bulunmaktadır. Bu örenyerleri ile birlikte İlimizde Arkeolojik, Tarihsel ve Kentsel Sit Alanları, Sivil Mimarlık Örnekleri, Anıt Yapılar ve Anıt Ağaçlar gibi yaklaşık 700 civarında taşınmaz kültür varlığı tescillidir. Ziyarete açık Örenyerleri; Afrodisias, Nysa, Magnezya, Alinda, Milet Alabanda, Didim-Apollon ve Priene Örenyeridir. 2004 yılı sonu itibariyle müzelerimizi 87.470 kişi ziyaret etmiş, 288.961.500.000.TL., örenyerlerimizi ise 285.192 kişi ziyaret etmiş 574.164.000.000-TL olmak üzere toplam 634.104.000.000-TL gelir elde edilmiştir.



İlimizde 26 Halk Kütüphanesi mevcuttur. İlimizde İlçeler dahil 18’i günlük, 15’i haftalık ve 9’u onbeşgünlük, 1’i ongünlük, 4'ü aylık, 1’i üç aylık olmak üzere toplam 48 adet gazete yayımlanmaktadır. Aydın Merkezde 2, Söke’de 2 Kuşadası’nda 1 olmak üzere 5 Yerel TV yayın hayatını sürdürmektedir. İlimiz dahilinde faaliyet gösteren matbaa sayısı ise 83 olarak belirlenmiştir.




Yeryüzü insanın gelişiyle, kendi varlığını ortaya koyan, sesin, sözün, acı ve tatlı duyguların, yaşayış ve insanların tümünün benliği folklor, kainatta gözünü açar açmaz doğanın güzellikleriyle birleşmiş verilerini ona dayalı efesinde, aile hayatında, türkülerinde, giysilerinde ve daha pek çok özelliğinde vermeye çalışmıştır. Folklorumuzun kökü; engin bir kültürün, eğitimin, bilimin kaynağıdır. Onda her şeyin güzelini, incesini buluruz.




Bu yer, bu folklorun otağı, efesi ile anılır. Ve denir ki her zaman : “Efeler Diyarı Aydın...” Efeler, zeybeklerin başı ve yöneticisi idi.Aydını'nın folklor yaşamında yer eden başlıca efeler olarak Yörük Ali Efe, Demirci Mehmet Efe, Kıllıoğlu Hüseyin Efe'yi saymak mümkündür.




Folklor, Aydın’ın geleneklerini ortaya koymuş, kendisine özgü biçimini vermiş, ancak ilin ekonomik koşulları, iş ve işe dayanan hareketliliği, ulaşım olanaklarının kolaylığı nedeni ile çevre illerinin de karakterlerini benliğine almış ve böylece folklorunu başlı başına daha derin biçimde işleyememiştir. Örneğin Muğla ve Denizli illerine ilişkin bazı özellikler Aydın’ın folkloruna da karışmıştır. Harmandalı, Tavas Zeybeği, Somalı Zeybeği, Bengi Zeybeği gibi.




Kuşadası Deniz Hudut Kapısından 2004 yılı sonu itibariyle 34974 giriş, 40183 çıkış, Günübirlik 227230 kişi giriş-çıkış yapılmış olup, bu giriş yapan turistlerin milliyetlerine göre sıralaması ise Amerika, İngiltere, Almanya, Yunanistan ve Kanada’dır.



İl genelinde yaklaşık 150 000’i bulan yatak kapasitesi mevcuttur. İlin turizm potansiyeli deniz, termal, gençlik, kültür ve sanat, ekoturizm türleri şeklinde sıralanabilir.




Aydın İl genelinde 11 spor salonu, 12’ü çim olmak üzere 44 futbol sahası, 2 açık yüzme havuzu, trap-skeet atış poligonu, 2 gençlik ve izcilik kamp tesisi, 2 adet tenis kortu olmak üzere toplam 63 spor tesisi vardır. Ayrıca, 3 spor salonu, 2 toprak yüzeyli futbol sahası inşaat halindedir. İl genelinde çeşitli spor dallarında 2798’ü bayan, 7083’ü erkek olmak üzere toplam 9881 kişi lisanslı olarak amatör spor yapmaktadır. Bu sporcuların bazı branşlara göre dağılımı şöyledir. 242 atıcılık, 380 atletizm, 1669 basketbol, 1343 voleybol, 13 badmington, 169 bilardo, 147 briç, 14 bisiklet, 71 boks, 89 dağcılık, 85 engelli sporcu, 268 güreş, 14 izcilik, 1437 hentbol, 443 judo, 111 yüzme vs olmak üzere 9881 lisanslı sporcu vardır.

Benzer Konular: